سابقه و هدف: این پژوهش به دنبال ارائه مدل همگنی منطقه ای در ایران با محوریت شهرنشینی، اشتغال، سرمایه گذاری مستقیم خارجی، نابرابری و توسعه اقتصادی در ایران و رویکرد اکولوژیکی است که خود وجه تمایز این پژوهش از سایر مطالعات صورت گرفته در این زمینه می باشد. پژوهش حاضر به دنبال پاسخ گویی به چنین سوالاتی است: آیا رابطه معناداری بین پارامترهای شهرنشینی، توسعه اقتصادی، نابرابری، اشتغال، سرمایه گذاری مستقیم خارجی با تخریب محیط زیست وجود دارد؟ اثر توسعه و شهر نشینی بر تخریب محیط زیست در یک راستا و برابر است؟ مواد و روش ها: این پژوهش جهت بررسی تاثیر ]عوامل مرتبط با[ توسعه اقتصادی بر روی محیط زیست و نیز چگونگی ارتفا کیفیت محیط زیست انجام شده و از نظر هدف کاربردی است. منابع اصلی برای گردآوری داده های مورد نیاز پژوهش وبسایت های بانک جهانی (شاخص های توسعه جهان)1 ، درگاه ملی آمار ایران 2 و همچنین بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران3 برای دوره 1357-1397 است. در این پژوهش با استفاده از روش کوانتایل سه مدل رگرسیونی با بهره گیری از نرم افزار ایویوز 10 تخمین زده شده که در ادامه هر کدام از آنها معرفی می شود: در مدل اول به بررسی اثرگذاری متغیرهای تولید ناخالص داخلی(GDP)، شاخص جینی (GINI)، سرمایه گذاری خارجی (FDI) و سرانه اشتغال (Labor)  بر ردپای اکوسیستم می پردازیم. در مدل دوم به مطالعه اثرگذاری شهرنشینی (Urbanization) و تولیدات نفت خام (Oil) در کنار تولید ناخالص داخلی بر رویکرد اکولوژی می پردازیم. در نهایت در مدل سوم به بررسی رابطه بین شهرنشینی، تولید ناخالص داخلی و نابرابری می پردازیم. قبل از برآورد مدل ها آمار توصیفی و مانایی متغیرهای مورد بررسی قرار گرفته که از این نظر بعد از رفع نامانایی برخی از متغیرها تخمین مدل ها انجام شد. نتایج و بحث: بر اساس خروجی های نرم افزار ایویوز فرضیه U معکوس کوزنتس در ایران برقرار است. نتایج برآورد مدل اول: در مدل اول تاثیر توسعه و اشتغال در همه کوانتایل ها معنادار و دارای اثر تخریبی بر محیط زیست می باشند و نابرابری صرفا در کوانتایل سوم و چهارم معنادار بوده و اثرمثبت این متغیر بر انتشار دی اکسید کربن را نشان می دهد . افزایش سرمایه گذاری مستقیم خارجی اثر منفی بر انتشار آلودگی محیط زیست داشته و بجز کوانتایل اول این اثر گذاری در همه کوانتایل های آن نیز معنادار می باشد.  نتیجه برآورد مدل دوم: اثر گذاری متغیرهای توسعه و شهر نشینی ضمن آنکه در هم کوانتایل ها معنادار می باشد، دارای اثر تخریبی بر محیط زیست است. تولید نفت صرفا در کوانتایل دوم و سوم معنادار بوده و اثر تخریبی این متغیر بر محیط زیست تایید شده است. نتیجه مدل سوم: مدل سوم اثر توسعه و شهر نشینی را بر نابرابری بررسی نموده است که بجز کوانتایل اول در سایر کوانتایل ها اثر متغیر ها بر نابرابری معنادار بوده است. افزایش توسعه منجر به افزایش نابرابری شده است و افزایش شهر نشینی تاثیر منفی بر نابرابری داشته است. نتیجه­ گیری: با توجه به تفاوت تأثیر متغیرها بر ردپای اکولوژیکی و نابرابری در کوانتایل های مختلف، سیاستگذاری برای توسعه پایدار نیازمند رویکردی متنوع و منطقه محور است. نتایج تحقیق حاضر بر اهمیت استانداردسازی تولیدات صنعتی، گذار از فناوری های سنتی به صنعتی، و توسعه زیرساخت های روستایی به عنوان راهکارهایی برای کنترل شهرنشینی و کاهش آلودگی های زیست محیطی تأکید دارد. در حوزه انرژی، لزوم استفاده از فناوری های نوین در استخراج نفت، درونی سازی هزینه های زیست محیطی، و کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی مطرح می شود. همچنین جذب سرمایه گذاری خارجی از طریق دیپلماسی سیاسی، به ویژه برای کاهش انتشار گاز CO₂، دارای اهمیت بالایی است. در نهایت، ارتقای فناوری های بهره برداری و مصرف انرژی، حذف یارانه های پنهان، حرکت به سوی انرژی های پاک، و لحاظ کردن هزینه های آلودگی در تصمیمات اقتصادی باید در اولویت سیاستگذاران قرار گیرد.

این پژوهش به دنبال آزمون رویکرد اکولوژیکی در توسعه شهرهای ساحلی است. برای تبیین و تدقیق بهتر موضوع ابتدا آسیب شناسی توسعه شهری در نوار ساحلی مورد مطالعه قرار گرفته تا آسیب های ناشی از بی توجهی شهرسازان به اکوسیستم ظریف و شکننده نوار ساحلی و شرایط حاکم بر کنش متقابل میان خشکی و آب مشخص شود. در ادامه متداول ترین رویکردها در شهرسازی نوین مورد بررسی قرار گرفته که رویکرد اکولوژیکی به سبب لحاظ نمودن شرایط خاص مکانی می تواند آثار و نتایج مثبتی در توسعه شهرهای ساحلی داشته باشد. لذا تعدادی از عوامل این رویکرد که می تواند در توسعه بهینه شهر ساحلی نور موثر باشد، مورد آزمون قرار گرفتند. یافته های تحقیق نشان می دهد که در صورت کاربرد عواملی اکولوژیکی، به دلیل منجر شدن این عوامل به کاهش جاپای اکولوژیکی در شهر، ایجاد تنوع فعالیتی در حوزه های شهری، توسعه عمودی در بخش پیرامونی و فرسوده شهر و ارتقاء پایگاه اجتماعی - اقتصادی شهروندان، این عوامل می توانند در حل مشکلات شهر نور موفق باشند.

پسماند از تولیدات غیرقابل اجتناب هر جامعه و مدیریت پسماند یکی از نیازهای اصلی آن جامعه است. از این رو استقرار سامانه مدیریت پسماند ضروری است. در سیستم مدیریت مواد زائد جامد، با توجه به میزان تولید و ترکیب پسماند گزینه های مختلفی برای مدیریت آن وجود دارد. ارزیابی اثرات زیست محیطی چرخه ی حیات این گزینه ها نقش به سزایی در کاهش و حل مشکلات مدیریت خدمات شهری به عهده دارد. هدف از این پژوهش مقایسه ی سناریوهای مختلف مدیریت پسماند در شهرستان سیرجان و انتخاب سناریو برتر با رویکرد ارزیابی چرخه حیات است. بدین منظور 4 سناریو در نظر گرفته شد و فهرست نویسی چرخه حیات در هر سناریو به کمک مدل یک پارچه پسماند (IWM-2) انجام شد. نتایج به دست آمده از فهرست نویسی به 5 طبقه اثرشامل مصرف انرژی، گازهای گلخانه ای، گازهای اسیدی، مه دود فتوشیمیایی، خروجی های سمی تخصیص داده شد. مقادیر فهرست شده در فاکتورهای ویژگی سازی ضرب شد و شاخص اکولوژیکی برای هر یک از سناریوها به دست آمد. با مقایسه سناریوها از نظر زیست محیطی، سناریوی دوم (4/68 درصد کمپوست، 2/19درصد بازیافت، 4/12درصد لندفیل) به عنوان گزینه ی برتر دفع پسماند شهری شهرستان سیرجان انتخاب شد.

مکان گزینی و استقرار مناسب شهرها جهت پیشگیری از بحران های محیط زیست و همچنین استفاده شایسته و پایدار از امکانات یک منطقه از اهمیت بسزایی برخوردار است. هدف از این تحقیق ارزیابی توان اکولوژیکی استان مازندران و مقایسه آن با مکان گزینی و توسعه شهرهای موجود است. برای این منظور تحقیق حاضر به روش توصیفی - تحلیلی و با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) انجام شده است. در این راستا ابتدا نقشه ها در محیط GIS رقومی شده و لایه های اطلاعاتی جنس زمین، موقعیت و شکل زمین، ارتفاع از سطح دریا، شیب، جهت دامنه، خطوط هم باران، هم دما، رطوبت نسبی، منابع آب و پوشش گیاهی تهیه گردیدند. سپس برای اجرای مدل به فرمت مناسب تبدیل شدند. آنگاه جهت ارزیابی توان اکولوژیکی توسعه شهری و تلفیق لایه های اطلاعاتی از روش شاخص های وزنی استفاده شده است که در نتیجه نقشه تناسب اراضی جهت استقرار و توسعه شهرها به دست آمد. نتایج حاصله نشان می دهد که پهنه های با توان مناسب برای توسعه شهری، پس از حذف مناطق حفاظت شده و سطوح جنگلی تنها 22.75 درصد از مساحت منطقه را شامل می شود. و نیز با توجه به مقایسه محل استقرار شهرهای موجود و محاسبه مجموع امتیازهای به دست آمده جهت توسعه مشخص گردید که از مجموع 51 شهر استان 42 شهر در موقعیت مناسب قرار دارند. همچنین مقایسه مجموع امتیاز معیارهای اکولوژیکی شهرهای موجود استان و جمعیت آن ها نشان می دهد که بین استقرار مناسب شهرهای استان و توسعه آن ها رابطه ای مستقیم اما نسبتا ضعیف وجود دارد.

هدف: مشکلات زیست­محیطی جهانی و منطقه­ای به دلیل رشد قابل­توجه جمعیت و توسعه سریع اجتماعی-اقتصادی به طور فزاینده­ای برجسته شده­اند. این مشکلات مانند فرسایش ­خاک، آلودگی اکولوژیک، تخریب­زمین، از بین رفتن تنوع­زیستی و کاهش خدمات اکوسیستمی، محیط زندگی انسان­ها و توسعه پایدار اقتصادها و جوامع را به طور جدی تهدید می­کنند. بنابراین با توجه به رشد جمعیت و توسعه فعالیت­های اقتصادی و در نتیجه استفاده بیشتر از منابع اکولوژیکی، ارزیابی امنیت اکولوژیکی حائز اهمیت می­باشد. ارزیابی امنیت اکولوژیکی یکی از ابزارهای مهم برای سنجش تأثیرات فعالیت های انسانی بر محیط­زیست و منابع­طبیعی است.روش پژوهش: این ارزیابی معمولاً با استفاده از دو مفهوم کلیدی ردپای اکولوژیکی و ظرفیت اکولوژیکی، انجام می شود. برای این منظور سرانه ردپای اکولوژیکی و ظرفیت اکولوژیکی استان فارس طی دوره زمانی 1400-1390 محاسبه شد. در نهایت با توجه به نتایج بدست آمده در این زمینه شاخص های کسری اکولوژیکی (ED)، شاخص تنوع ردپای اکولوژیکی (EFDI)، شاخص فشار اکولوژیکی (EPI)، و ضریب هماهنگی اکولوژیکی ( (ECCجهت ارزیابی امنیت اکولوژیکی محاسبه شدند.یافته ها: نتایج این مطالعه نشان داد که سرانه ردپای اکولوژیکی استان فارس در طی دوره مورد مطالعه، بیش از 17 درصد افزایش یافته که درکنار رشد جمعیت استان، نشان­دهنده افزایش فشار بر منابع­طبیعی موجود در استان است. از سوی دیگر سرانه ظرفیت اکولوژیکی استان با کاهش 10درصدی مواجه شده است. همچنین این نتیجه بدست آمد که سرانه ظرفیت اکولوژیکی استان فارس کمتر از یک چهارم سرانه ردپای اکولوژیکی  این استان می­باشد که نشانگر آسیب پذیری توانایی جذب و بازیابی منابع­طبیعی و محیط­زیست استان است. بعلاوه محاسبه چهار شاخص امنیت اکولوژیک همگی بیانگر ناامنی اکولوژیکی استان و عدم هماهنگی بین جریان توسعه و محیط زیست می باشد.نتیجه گیری: با توجه به نتایج به دست آمده با استفاده از شاخص های مورد بررسی در این تحقیق، مشخص شد که وضعیت محیطی استان مناسب نبوده و به مرور زمان بدتر شده است. بنابراین اگر سیاستگذاران به دنبال توسعه اقتصادی پایدار هستند، توجه بیشتر به محیط زیست استان ضروری است. در نتیجه، اجرای پایش محیطی پویا و دوره ای و ارزیابی استراتژی های مدیریتی برای ارتقای سلامت محیط ضروری است.

افزایش تغییرات و تحولات سریع جهانی موجب افزایش عدم قطعیت های آینده و در نتیجه پیچیدگی مسایل و دشواری تصمیم گیری و برنامه ریزی در عرصه ی حفاظت از محیط زیست و پایداری اکولوژی شده است. آینده نگاری منطقه ای به عنوان رویکردی جدید، نقش مهمی در بحث های اکولوژیکی ایفا کرده و با استفاده از ابزارهای متنوع انسانی و فناورانه، درک مناسبی از وقایع احتمالی آینده فراهم می کند. در این راستا، هدف این پژوهش تدوین سناریوهای فضایی منطقه کلان شهری مشهد از منظر پایداری اکولوژیکی و با استفاده از رویکرد آینده نگاری منطقه ای است. این پژوهش از نوع کاربردی بوده و از نظر ماهیت و روش کار پژوهش تحلیلی-توصیفی است. داده های موردنیاز پژوهش، ترکیبی از داده های کیفی و کمی بوده که از راه مطالعات اسنادی و پیمایشی (مصاحبه با خبرگان) گردآوری شده اند. برای تحلیل داده ها و شناخت عوامل کلیدی از روش تحلیل میک مک زبان شناختی فازی به وسیله ی نرم افزار اف ال میک مک و برای تحلیل و تدوین سناریوها از روش تحلیل ریخت شناسی و نرم افزار مورفول استفاده شده است. نتایج پژوهش بیانگر تاثیرگذاری 11 عامل کلیدی «فقر علمی در برنامه ریزی بلندمدت منطقه»، «خلا قانونی و کم توجهی به اجرای ضوابط و مقررات نظارتی کنترل از سوی مراجع ذی ربط»، «نبود یکپارچگی سیاستی در برنامه ریزی»، «استقرار بیش از حد صنایع در دشت مشهد (محور قوچان-مشهد)»، «مهاجرت»، «گسترش خطوط حمل ونقلی (راه و ترابری)»، «درآمد ناپایدار شهرداری های منطقه»، «کشت و آبیاری غیراصولی محصولات کشاورزی»، «بهره برداری بی رویه از معادن»، «فناوری» و «نبود اعتماد کافی به مشارکت مردم و نادیده گرفتن نقش سازمان های مردم نهاد» بر توسعه فضایی اکولوژیک منطقه کلان شهری مشهد بوده است. هم چنین، بر اساس یافته های پژوهش، منطقه کلان شهری مشهد از نظر توسعه فضایی با پنج سناریو محتمل با احتمال معنی داری بالای 4. 1 رو به رو خواهد شد. هریک از این سناریوها با استفاده از مولفه هایی چون «درصد احتمال وقوع»، «مقدار اینرسی» و «درجه مطلوبیت هر سناریو» با یکدیگر مقایسه شده اند، درنهایت، نیز سناریو سوم (اکوتوپیا) به عنوان سناریو مطلوب و برتر منطقه انتخاب شده است. این سناریو از شرایط رو به رشد و مطلوب تری نسبت به سایر سناریوها برخوردار بوده و فرض های تشکیل دهنده آن حاکی از حرکت تدریجی عامل های کلیدی توسعه فضایی منطقه به سوی توسعه منطبق بر اصول اکولوژیک دارد.

سابقه و هدف: مدیریت سیستم های اجتماعی و بوم­شناختی مانند شهرها، به دلیل وابستگی زیرسیستم ها به یکدیگر، روابط علت و معلولی بین آن ها و همچنین تأثیرات بر پایداری، بسیار پیچیده است. اهمیت ظرفیت و توان بوم­شناختی در شهرها برای حفظ قابلیت آن ها در ارائه کالاها و خدمات هم برای نسل کنونی و هم برای نسل های آینده اهمیت دارد. درک چگونگی پاسخ بوم ­سازگان­ های خشک در برابر اختلالات با توجه به وسعتی که تحت اشغال خود دارند و شکنندگی آن ها، چه ازنظر ساختاری و چه ازنظر عملکردی، برای مدیریت پایدار این مناطق از اهمیت بالایی برخوردار است. هدف پژوهش حاضرارزیابی اثرات توسعه شهری بر ظرفیت برد شهر اصفهان است. در این راستا، استفاده از مدل های شبیه سازی می تواند ابزار مؤثری در ارائه تصمیمات علمی در برخورد با سیستم های اجتماعی و بوم شناختی پیچیده و ناشناخته باشد.مواد و روش ­ها: در این پژوهش از مدل سازی پویایی سیستم و تحلیل ساختار سیمای سرزمین برای تعیین روابط علت و معلولی بین متغیرهای اثرگذار و اثرپذیر بر ظرفیت برد شهر اصفهان استفاده شده است. به منظور بررسی ساختار سیمای سرزمین، متریک های DIVISION، SPLIT و IJI برای نشان دادن پیوستگی و متریک های ED، SHDI و AI برای مشخص کردن وضعیت ناهمگنی سیمای سرزمین شهر اصفهان به کاربرده شده ­اند. در اولین گام از فرایند مدل سازی بعد از طرح مسئله، تعریف مرز مدل با ترسیم نمودار زیرسیستم ­ها انجام شد. زیرسیستم ­های جمعیت، محیط زیست، سیمای سرزمین و ظرفیت برد در نظر گرفته شد. در گام بعد، نمودار علت و معلولی به گونه ای رسم شد که بیانگر ساختار بازخوردی سیستم باشد. سپس با ایجاد نمودار جریان و سناریوسازی، وضعیت ظرفیت برد شهر اصفهان ارزیابی شد. به منظور اعتبارسنجی مدل نیز روند تاریخی و شبیه سازی دو متغیر جمعیت شهری و تعداد صنایع با استفاده از ضریب تبیین مقایسه شده است.نتایج و بحث: در این پژوهش متغیرهای کلیدی در سیستم مانند نسبت تولید به مصرف آب که نشان دهنده پایداری منابع آب است و کیفیت هوا تجزیه و تحلیل شد. با تحلیل تغییرات ساختار سیمای سرزمین، به وسیله متریک­ های سیمای سرزمین، عوامل فشار روی ظرفیت برد شهر اصفهان، شناسایی و سپس بر اساس مدل توسعه داده شده، ارزیابی شد. یافته ­های پژوهش نشان داد، حدود 90 درصد مصرف آب در این شهر مربوط به مصرف خانگی است، بنابراین سناریوی اول مربوط به کنترل مصرف آب در این بخش و تأثیر آن بر شاخص نسبت تولید به مصرف آب می­باشد. این سناریو نشان داد، چنانچه مصرف آب در بخش خانگی کنترل نشود مقدار این شاخص تا سال 2040 به نزدیک 7/0 خواهد رسید که نشان دهنده افزایش آسیب پذیری منابع آب در این منطقه است. سناریوی دوم مربوط به کنترل روند افزایش ساخت و سازها و تعداد صنایع در شهر است که تأثیر آن بر ظرفیت برد نشان داده شده است.نتیجه گیری: نتایج پژوهش حاضر، بر اساس دو سناریوی بسط داده شده، نشان داد که ظرفیت برد شهر اصفهان به شدت تحت تأثیر مصرف آب، تغییرات ساختار سیمای سرزمین شهری و رشد صنایع است. به طوری که با کنترل و مدیریت مصرف آب در بخش خانگی، ایجاد محدودیت در رشد صنایع، جلوگیری از تخریب باغات، گسترش فضاهای سبز و باز شهری و پیشگیری از رشد سطوح نفوذناپذیر شهری، ظرفیت برد شهر اصفهان شرایط بهتری پیدا خواهد کرد.

متریک سیمای سرزمین معمولاً گسترده ترین و متنوع ترین اندازه گیری از معیار مکانی است. بیشتر این معیارها به طور خاص برای مطالعات شهری با تمرکز بر الگوهای فضایی مانند تراکم، پراکندگی/فشردگی، مرکزیت، ترکیب کاربری زمین، اتصال، یا دسترسی توسعه داده شده اند. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر داده های سنجش ازدور است. در این تحقیق ابتدا نقشه های کاربری زمین مربوط به سال 2014 و 2021 با استفاده از تصاویر ماهواره لندست و استفاده از نرم افزار ENVI 5. 3 به روش طبقه بندی نظارت شده در 4 کلاس فضای شهری انسان ساخت، مزارع، باغات، زمین های بایر تهیه شد که تغییرات اکولوژیکی فضای سبز منطقۀ مورد مطالعه را در یک دورۀ 7 ساله نشان می دهد. سپس تغییرات کاربری زمین های منطقه به کمک آرک جی. آی. اس آماده سازی شدند و درنهایت با استفاده از نرم افزار Fragastas مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفتند. یافته های پژوهش بیانگر این است که فضای سبز در شهر صومعه سرا در حال کاهش و تبدیل شدن به فضای انسان ساخت است که ساخت وساز های بی رویه تأثیرهای مهمی روی ساختار اکولوژیک منطقه داشته است که درنتیجۀ آن فضاهای سبز و بایر به کاربری مسکونی تبدیل شده اند که بیشترین میزان تبدیل کاربری فضای سبز به کاربری انسان ساخت و سپس کاربری بایر بوده است. نتایج به دست آمده از سنجه های سیمای سرزمین بیانگر این است که لکه های فضاهای سبز صومعه سرا از سال 2014 تا 2021 تعداد لکه های بیشتر شده که نشانگر خُردشدگی و وجود اختلال در سیمای سرزمین است و مساحت لکه ها کم شده و تراکم حاشیه بیشتر شده است. لکه های بزرگ فضاهای سبز سال 2014 جای خود را به لکه های کوچک تر با ارزش اکولوژیکی پایین تر داده و ارتباط بین لکه های فضاهای سبز قطع شده است.

افزایش سطح گازهای گلخانه ای، تخریب محیط زیست و جنگل زدایی به همراه کاهش ظرفیت زیستی کره زمین جهت پاسخ دهی به نیازهای بشر از مهم ترین نگرانی ها در سطح جهانی به شمار می رود. در این پژوهش با استفاده از مفهوم ردپای اکولوژیک، پایداری حوزه آبخیز کال شور واقع در شهرستان سبزوار مورد بررسی قرار می گیرد. یافته های تحقیق نشان می دهند که کل ردپای اکولوژیک حوزه برابر با 1076337 هکتار است و با مد نظر قرار دادن مساحت حوزه (243231 هکتار)، کسری اکولوژیک حوزه به میزان1052105 هکتار زمین، قابل توجه است. از این مقدار بخش مصرف آب با 48 درصد بیشترین میزان کسری و بخش های حمل ونقل نیز با 15 درصد از کل کسری زمین حوزه آبخیز، کمترین نقش را در ناپایداری این منطقه دارد. لذا می توان ردپای اکولوژیکی را به عنوان یک ابزار مناسب برای ارزیابی آثار محیط زیستی در مقیاس درون شهری و نیز ارزیابی پایداری اکوسیستم ها بکار برد و از راهکارهایی مانند: آموزش و ارتقای سطح آگاهی مسئولان، اصلاح الگوی مصرف در رابطه با مولفه های آب، غذا و حمل و نقل، توسعه زیرساخت های ارتباطی و برطرف کردن کمبودهای موجود بخصوص در زمینه مصرف آب و سازمان دهی و نظام مند کردن ساخت و سازها به منظور هماهنگی با محیط زیست بهره جست.

ارزیابی توان اکولوژیک بخشی از فرآیند آمایش سرزمین است که براساس آن ظرفیت هر منطقه در راستای کاربری­های خاص ارزیابی و براساس مؤلفه­های علمی، میزان توان منطقه تعیین و درجه­بندی می­گردد. در این رویکرد توان اکولوژیک، فعالیت­های انسانی در پهنۀ سرزمینی را در راستای قابلیت و استعداد هر منطقه در پی نیل به توسعۀ پایدار هموار می­کند. از این منظر هدف از این پژوهش ارزیابی توان اکولوژیکی کاربری کشاورزی در استان آذربایجان غربی است. این پژوهش ازلحاظ هدف کاربردی و از لحاظ روش شناسی توصیفی-تحلیلی است. جهت انجام این پژوهش با استفاده از لایه­های اطلاعاتی و در محیط نرم­افزار GIS عوامل مؤثر در ارزیابی توان اکولوژیکی تعیین، وزن­دهی، ارزش­گذاری و لایه­های حاصل از آن ها ترسیم شد و درنهایت اقدام به تهیه نقشۀ توان اکولوژیکی حوزۀ مذکور گردید. نتایج حاصل از تحلیل یافته­ها بیانگر تفاوت در توان اکولوژیکی شهرستان­های استان است. به­طوری­که در زمینه توان اکولوژیک­ کشاورزی؛ شهرستان­های ارومیه، خوی، نقده، میاندوآب دارای بیشترین توان بوده که این برتری بیشتر به دلیل قرارگیری درشیب، خاک­مرغوب، دما و بارندگی مناسب و فرسایش­پذیری کم خاک است. در مقابل شهرستان­های سردشت و چالدران کمترین توان را در این زمینه دارند؛ زیرا شهر سردشت به دلیل شیب زیاد و کوهستانی بودن، ارتفاعات صعب­العبور و زمین­های دره­ای و غیر مسطح، پوشش گیاهی جنگلی، دمای هوای پایین و تعداد زیاد روزهای یخبندان و شهرستان چالدران به دلیل فرسایش­پذیری زیاد و وجود مراتع فراوان، اراضی کوهستانی و بارش کمتر نسبت به سایر شهرستان­های استان توان کشاورزی پایین­تری دارند.